Prezes JPMorgan Chase: Polska mimo bliskoci wojny nie jest bardziej ryzykowna

Puntuación:

Miesic temu ostrzega pan, e USA grozi gospodarczy huragan. Wtedy nie by to powszechny punkt widzenia, nawet gwny ekonomista JPMorgan nie podziela paskich obaw. Jak ocenia, amerykask gospodark czeka agodne spowolnienie. Inwestorzy chyba jednak wzili pask stron. W pierwszej poowie br. akcje na Wall Street potaniay najbardziej od 1962 r., a obligacje skarbowe USA najbardziej od 1788 r. Czyby podwyki stp procentowych byy tak zabjcze dla najwikszej gospodarki wiata?

Na rynku finansowym huragan faktycznie jest realn moliwoci. Gospodarka jest w dobrej kondycji, ale na horyzoncie dostrzegam ciemne chmury. To rosnce stopy procentowe, ilociowe zacienianie polityki pieninej, wojna w Ukrainie, kryzys naftowy. Obawiam si, e te chmury to moe by huragan. Oczywicie, tak by nie musi i mam nadziej, e tak nie bdzie. Ale trzeba si z tym liczy i by na to przygotowanym.

Czyli to nie jest tak, e w gospodarce USA ju teraz wida oznaki recesji?

Nie mam wtpliwoci, e gospodarka traci impet, gwatownie pogorszyy si nie tylko nastroje inwestorw, ale te konsumentw. Ryzyko recesji ronie, cho jeli do niej dojdzie, to prawdopodobnie w roku 2023, a nie w tym.

Panika na rynkach finansowych to m.in. pokosie tego, e przedstawiciele Fedu zdaj si by zdeterminowani, aby stumi inflacj bez wzgldu na koszty. W przeszoci jednak Fed czsto agodnia pod wpywem przeceny akcji i innych aktyww finansowych. Czy tym razem tak nie bdzie?

Tym razem Fed nie moe si zawaha. Tak agresywnego poluzowania polityki fiskalnej i pieninej jak w USA podczas pandemii Covid-19 wiat chyba jeszcze nie widzia. Teraz trzeba to odwrci. Fed nie moe tolerowa inflacji przekraczajcej 8 proc., musi podnosi stopy procentowe. Jeli teraz tego nie zrobi, w przyszoci bdzie musia podnie je jeszcze bardziej. Jednoczenie musi ciga pynno z gospodarki, prowadzc QT (ilociowe zacienianie polityki pieninej, czyli odsprzeda aktyww, ktre Fed skupi w ramach ilociowego agodzenia polityki pieninej red.). Tego nigdy jeszcze nie robi. Konsekwencje s wic mocno niepewne, std ogromna zmienno na rynkach finansowych.

Czytaj wicej

Do jakiego poziomu Fed bdzie musia podwyszy stopy procentowe, eby sprowadzi inflacj do swojego celu?

Nie wiem. Na rynkach finansowych wyceniany jest obecnie wzrost gwnej stopy Fedu do okoo 3,253,50 proc. Z drugiej strony rok temu wyceniany by wzrost tej stopy tylko do 2 proc., wic wkrtce te oczekiwania mog podskoczy do 4 proc. Moim zdaniem bdem jest wyznaczanie poziomw, ktrych Fed na pewno nie przekroczy. Oczywicie, jeli dojdzie do recesji, ktra sama w sobie bdzie tumia inflacj, to Fed bdzie mg przesta zacienia polityk pienin. Niestety, szanse na mikkie ldowanie gospodarki (stumienie inflacji bez recesji red.) malej i teraz wynosz moe 10 proc. Fed by moe zbyt dugo zwleka z podwykami stp.

Autopromocja

Specjalna oferta letnia

Peen dostp do treci “Rzeczpospolitej” za 5,90 z/miesic

KUP TERAZ

Wikszo ekonomistw zdaje si wierzy, e inflacj do szybko da si opanowa, nawet jeli cen za to bdzie recesja. Zgadza si pan, e nie czeka nas powtrka stagflacji z lat 70.80. XX w., gdy przywrcenie stabilnoci cen zajo ponad dekad, a gospodarka przez cay ten czas bya saba?

Zgadzam si. Podwaliny pod tamten epizod wysokiej inflacji byy kadzione przez dekad, a tym razem trwao to przez okoo dwa lata. Bodce fiskalne byy potne, ale ich wpyw na gospodark ju wygasa. Jest zreszt erodowany przez wysok inflacj.

Czy patrzc z perspektywy czasu, pakiet antykryzysowy Joe Bidena, uchwalony w marcu 2021 r., by za duy i doprowadzi jak ju wtedy ostrzegali niektrzy ekonomici do przegrzania gospodarki?

Sdz, e by za duy. Ale nie lubi biadolenia nad rozlanym mlekiem. Ludzie, take politycy, popeniaj bdy. Trzeba si skoncentrowa na przyszoci, na tym, jak je naprawi.

To nie bdzie atwe, bo w odpowiedzi na wysok inflacj rzdy przynajmniej w Europie ponownie rozluniaj polityk fiskaln, aby zagodzi kryzys kosztw ycia i unikn napi spoecznych. Czy w USA wida ryzyko, e najwysza od dekad inflacja, w poczeniu z rosncymi stopami procentowymi i malejc dostpnoci domw, doprowadz do niepokojw spoecznych?

Nie mam wtpliwoci co do tego, e wysoka inflacja najbardziej dotkliwa jest dla uboszych Amerykanw, ktrzy wiksz cz swoich dochodw wydaj na paliwo, ywno i utrzymanie domu. To podkopuje jedno spoeczestwa. Wanie dlatego Fed i rzd nie mog tolerowa tak szybkiego wzrostu cen.

Read more:  El nuevo fondo Crypto Venture recauda $ 125 millones con planes para convertirse en un DAO en 2025

W Europie rzdy obniaj podatki porednie od paliw i energii, niektre decyduj si na wypat gospodarstwom domowym rekompensat. W USA te potrzebne s takie rozwizania?

Wszelkie formy subsydiowania zakupw paliw tylko zwiksz popyt na te paliwa, potencjalnie pogbiajc inflacj. Wolabym, eby rzd skupi si na tym, jak zwikszy poda paliw i innych droejcych towarw. Trzeba si zastanowi, co zrobi, eby wicej ludzi pracowao, produkowao, budowao, tak aby wytwarza wicej dbr i redukowa inflacj. Rozwizaniem jest usuwanie barier regulacyjnych i podatkowych.

Czytaj wicej

Stagflacja w Polsce ju na horyzoncie

Na pocztku 2023 r. Polska moe dowiadczy spadku aktywnoci ekonomicznej w ujciu rok do roku. Nie liczc okresu pandemii, byby to pierwszy taki przypadek od dekady. Mimo to presja na wzrost cen bdzie saba bardzo powoli.

Czy podwyki stp procentowych mog doprowadzi do zaamania cen nieruchomoci, a to z kolei do powtrki kryzysu finansowego z lat 2007-2009?

W przypadku USA nieruchomoci znaczco podroay w ostatnich latach, ale nie ma adnych innych elementw, ktre doprowadziy do kryzysu z lat 2007-2009. Nie wida zbyt szybkiego wzrostu zaduenia gospodarstw domowych, kredytw subprime, spekulacji na rynku mieszkaniowym itp. W obecnych okolicznociach nawet spadek cen domw nie spowodowaby takiego kryzysu, jak 15 lat wczeniej. Szczeglnie, e sektor bankowy jest w bardzo dobrej kondycji. 

Ze wszystkich klas aktyww, najwikszej przeceny dowiadczyy ostatnio bodaje kryptowaluty. Notowania Bitcoina w cigu zaledwie trzech miesicy spady o poow. Tymczasem tym rynkiem w coraz wikszym stopniu interesoway si tradycyjne instytucje finansowe. To bya pomyka?

Trzeba oddzieli ide zdecentralizowanych finansw (DeFi) i technologi blockchain od samych kryptowalut. DeFi i blockchain zadomowiy si w wiecie finansw, bd miay szerokie zastosowanie. Ale w stosunku do kryptowalut, a waciwie kryptotokenw bo przecie to nie jest pienidz byem i jestem sceptyczny. Nie wiem, czemu maj suy, nie maj adnej wewntrznej wartoci. S instrumentem czysto spekulacyjnym, ewentualnie w niektrych przypadkach su jako rodek patniczy w przestpczym pwiatku. Banki centralne i rzdy powinny zaostrzy regulacje tego rynku. 

Wrmy do inflacji. W duej mierze jest ona skutkiem szoku energetycznego. Wyglda na to, e paliwa kopalne pozostan drogie przez duszy czas, w krajach, ktre chc si odci od Rosji, moe ich zreszt brakowa. To wymaga przyspieszenia zielonej transformacji w energetyce. Jak rol maj tu do odegrania banki?

Musimy ograniczy emisj gazw cieplarnianych. W peni popieramy cele porozumienia paryskiego i inne takie inicjatywy. Z tym, e to jest bardzo skomplikowany problem. wiat jeszcze przez dugi czas bdzie polega na paliwach kopalnych. Kady, kto rozumie polityk klimatyczn, wie, e w najbliszych latach najskuteczniejsz metod na redukcj emisji CO2 bdzie zastpowanie wgla gazem. Im droszy bdzie gaz, tym te przesunicia w energetyce bd wolniejsze. Kraje bd wybieray tasze paliwa, ju to si zreszt dzieje. Musimy wic dy do tego, aby poda gazu bya dostateczna. Dotyczy to caego wiata. Chiny i Indie emituj wicej gazw cieplarnianych ni USA i Polska. Zielona transformacja tylko w krajach Zachodu nie zaegna wic kryzysu klimatycznego. Jeli nie jestemy w stanie zapewni sobie odpowiedniej poday energii z zielonych rde, nie blokujmy inwestycji w infrastruktur gazow.

Gdy w 2021 r. JPMorgan ogosi, e zainwestuje w cigu dziesiciu lat 2,5 bln dol. w projekty, ktre maj zapobiega kryzysowi klimatycznemu, a nastpnie doczy do grupy Net-Zero Banking Alliance, spotka si z oskareniami o greenwashing. Krytycy wytykaj wam, e nie przestajecie finansowa producentw paliw kopalnych.

Ta krytyka to przejaw naiwnoci czci aktywistw. Wstrzymanie finansowania wszelkich inwestycji koncernw naftowych i gazowych oznaczaoby znaczcy wzrost cen paliw, zwikszajc pokus uywania tych brudniejszych i potgujc napicia spoeczne, szczeglnie w biedniejszych krajach. Poza tym, nawet gdybymy my takiego finansowania nie udzielali, to na wiecie nie zabraknie inwestorw, ktrzy nas zastpi, a ktrzy zupenie nie przejmuj si klimatem. My finansujemy producentw paliw kopalnych w sposb odpowiedzialny i warunkowy, tzn. wtedy, gdy maj wiarygodne zielone cele.

Jak zareagowalicie na atak Rosji na Ukrain? Zawiesilicie swoj wszelk dziaalno w Rosji? Wykorzystalicie swj globalny zasig, aby zwikszy skuteczno sankcji finansowych naoonych na Rosj?

Nasz rol jest wdraanie sankcji, przestrzeganie ich. I to robimy. To s bardzo szczegowe instrukcje, co wolno w Rosji robi, a czego nie. Mocno zaangaowalimy si natomiast w pomoc dla Ukrainy. Na pocztku czerwca uruchomilimy program szkoleniowy dla uchodcw. W jego ramach bank planuje zatrudni 50 uchodcw w warszawskim biurze na 12-miesiczny okres z moliwoci jego przeduenia. Obecnie trwaj rozmowy z kandydatami. Natomiast pod koniec kwietnia udzielilimy wsparcia w wysokoci 10 mln dol., w tym te od pracownikw, dla lokalnych organizacji humanitarnych pomagajcych uchodcom przebywajcym w Polsce.

Read more:  Polygon Network realiza "cambios menores" para combatir las transacciones de spam

Czy sankcje naoone na Rosj, w szczeglnoci zamroenie czci jej rezerw walutowych, mog podkopa pozycj dolara jako najwaniejszej globalnej waluty?

Nie sdz. Od wybuchu wojny dolar tylko si umacnia. Dolarowe aktywa to dla inwestorw bezpieczna przysta. Niektrzy twierdz, e w przeszoci USA naduyway swoich moliwoci do wprowadzania sankcji, ktre wynikaj wanie z tego, jak rol peni na wiecie dolar. Ale to nie jest ten przypadek. Teraz wszelkie sankcje s w peni uzasadnione. Budujce jest te to, jak szybko na kolejne rundy sankcji decyduje si Europa, ktra w przeszoci miewaa problemy z jednomylnoci w takich sprawach.

Czy wojna w Ukrainie wpyna na to, jak postrzega pan Polsk? Czy stalimy si krajem bardziej ryzykownym dla zagranicznych inwestorw, obarczonym wikszym ryzykiem geopolitycznym?

Nie. Przeciwnie, jestem pod wraeniem tego, jak Polacy zaangaowali si w pomoc Ukrainie. To jest lekcja dla caego wiata, jak powinnimy si wzajemnie traktowa, pomimo wszelkich rnic. To jest co, co wzmacnia obraz Polski jako kraju z doskonaym kapitaem ludzkim. Obecnie zatrudniamy tu 1100 osb rnych narodowoci, o rnych kwalifikacjach. I widz tu dla nas wietlan przyszo.

Czytaj wicej

Jak? Biuro w Polsce bdzie powikszane?

Zdecydowanie spodziewam si, e bdziemy si tu rozwija.

Skoro mowa o pracownikach, jakie jest paskie podejcie do pracy zdalnej? Pandemia Covid-19 czasowo wymusia wiksz elastyczno pracodawcw w tej kwestii, ale wielu z nich dyo do tego, aby moliwie szybko wrci do normalnej organizacji pracy. Tak byo m.in. w niektrych bankach. Wydaje si jednak, e pracownicy t pandemiczn elastyczno polubili i wielu nie wyobraa sobie powrotu do biurowej rutyny. Czy da si dzisiaj przyciga dobrych pracownikw, nie oferujc im moliwoci pracy zdalnej albo hybrydowej?

My oferujemy takie moliwoci, mamy elastyczn polityk. Uwaam jednak, e media przykadaj do tej kwestii zbyt du wag. W USA w czasie pandemii 60 proc. zatrudnionych cay czas chodzio do pracy. Dotyczyo to rwnie wielu kluczowych pracownikw, np. policjantw, straakw, pielgniarek, lekarzy, onierzy, piekarzy, rzenikw, rolnikw, kierowcw, kurierw, farmaceutw itp. Z kolei 10 proc. ju przed pandemi stale pracowao z domu. Ta mityczna elastyczno pracy dotyczy wic okoo 30 proc. zatrudnionych. W JPMorgan te proporcje s podobne. Okoo 60 proc. naszych pracownikw cay czas przychodzi do biura lub innych oddziaw JPMorgan Chase. Pozostaym umoliwiamy prac hybrydow, staramy si wychodzi naprzeciwko ich potrzebom. Dwie firmy technologiczne, ktre ostatnio przejlimy lub w ktrych nabylimy udziay w Irlandii (Global Shares) i Grecji (Viva Wallet) praktykoway niemal wycznie prac zdaln i to si nie zmienio. Tam ten model doskonale si sprawdza. Trzeba mie jednak wiadomo, e w niektrych branach stwarza to pewne problemy. Praca zdalna nie suy spontanicznoci i kreatywnoci, spowalnia podejmowanie decyzji i utrudnia nauk od wsppracownikw.

W Wielkiej Brytanii, gdzie po Brexicie firmom doskwiera brak pracownikw i musz o nich mocno konkurowa, trwa szeroko zakrojony eksperyment z czterodniowym tygodniem pracy. To bdzie niedugo standard?

W Europie ju to w praktyce macie, chocia moe nie w Polsce (miech). A mwic powanie, to tak, uwaam, e prdzej czy pniej praca przez cztery dni w tygodniu bdzie standardem. W USA w latach 50. XX w. pracowao si przez sze dni, w niektrych krajach, np. w Korei Poudniowej, byo tak znacznie duej.

CV

James (Jamie) Dimon jest prezesem najwikszego amerykaskiego banku JPMorgan Chase. Peni t rol od 2005 r., wczeniej przez kilka lat kierowa bankiem Bank One, ktry zosta przejty przez JPMorgan. Dimon jest wsptwrc innej spord wielkiej czwrki amerykaskich grup bankowych Citigroup. Zbudowa j wraz z Sandym Weillem, zaczynajc od kupna w 1986 r. spki Commercial Credit. Dimon kilkakrotnie by umieszczany przez magazyn Time na licie 100 najbardziej wpywowych ludzi wiata.

Puntuación:
Finanzas News